Interpelacja nr 10745 w sprawie stosowania przepisów emerytalnych wobec funkcjonariuszy Policji i innych służb mundurowych, którzy odeszli na emeryturę (rentę) przed dniem 1 stycznia 1999 r.


Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji - z upoważnienia ministra - na interpelację nr 10745 w sprawie stosowania przepisów emerytalnych wobec funkcjonariuszy Policji i innych służb mundurowych, którzy odeszli na emeryturę (rentę) przed dniem 1 stycznia 1999 r.

Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do pisma (sygn. SPS-023-10745/09) przekazującego interpelację posła na Sejm RP pana Bronisława Dutki z dnia 17 lipca 2009 r. w sprawie stosowania przepisów emerytalnych wobec funkcjonariuszy Policji i innych służb mundurowych, którzy odeszli na emeryturę (rentę) przed dniem 1 stycznia 1999 r., uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zasady przyznawania emerytur dla funkcjonariuszy Policji i innych służb mundurowych uprawnionych do zaopatrzenia emerytalnego określa ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67, z późn. zm.). Przepisy ustawy mają zastosowanie zarówno do funkcjonariuszy przyjętych do służby przed dniem 2 stycznia 1999 r., jak i przyjętych do służby po raz pierwszy po dniu 1 stycznia 1999 r.

Zgodnie z art. 12 ww. ustawy emerytura policyjna przysługuje funkcjonariuszowi, który w dniu zwolnienia ze służby posiada 15 lat służby w: Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej lub Służbie Więziennej; obliczonej z uwzględnieniem okresów z nią równorzędnych, wskazanych w art. 13 ustawy; z wyjątkiem funkcjonariusza, który ma ustalone prawo do emerytury określonej w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zm.).

Do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 166, poz. 1609, z późn. zm.), którą dokonano nowelizacji ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), wysokość emerytury policyjnej obliczana była jednakowo dla wszystkich funkcjonariuszy służb mundurowych objętych tą ustawą. Natomiast od dnia 1 października 2003 r., tj. od dnia wejścia w życie ww. ustawy, wysokość emerytury policyjnej ustalana jest odmiennie dla funkcjonariuszy pozostających w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i dla funkcjonariuszy, który zostali przyjęci do służby po raz pierwszy po dniu 1 stycznia 1999 r.

Zgodnie z ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) do wysługi emerytalnej funkcjonariusza pozostającego w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., który spełnia przesłanki określone w art. 12, zalicza się, poza okresami służby i okresami równorzędnymi ze służbą, posiadane przed przyjęciem do służby okresy składkowe i nieskładkowe w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Do wysługi zalicza się także przypadające po zwolnieniu ze służby okresy zatrudnienia przed dniem 1 stycznia 1999 r. w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy oraz okresy opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe po dniu 31 grudnia 1998 r. lub okres nieopłacania składek z powodu przekroczenia w trakcie roku kalendarzowego kwoty rocznej podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia.

Natomiast zgodnie z art. 15a ustawy funkcjonariusz, który wstąpił do służby po raz pierwszy po dniu 1 stycznia 1999 r. i legitymuje się 15-letnim okresem służby (łącznie z okresami równorzędnymi ze służbą), otrzyma emeryturę policyjną tylko za okresy służby. Za okresy składkowe i nieskładkowe poprzedzające służbę lub składkowe po służbie otrzyma emeryturę z systemu ubezpieczeń społecznych (z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wypłacaną przez ZUS) oraz emeryturę dożywotnią ze składek emerytalnych wpłacanych do OFE, jeżeli przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.

W związku więc z powyższym stwierdzić należy, że przepisy ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) mają zastosowanie zarówno w stosunku do funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy przeszli na zaopatrzenie emerytalne przed dniem 1 stycznia 1999 r., jak i funkcjonariuszy, którzy odeszli na emeryturę policyjną po tej dacie.

Odnosząc się natomiast do kwestii rewaloryzacji świadczeń emerytalnych emerytów policyjnych, którzy przeszli na emeryturę przed dniem 1 stycznia 1999 r., uprzejmie wyjaśniam, że ostatniej rewaloryzacji (przeliczenia) policyjnych świadczeń emerytalnych dokonano w 1994 r. na podstawie art. 58 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) i zarządzenia ministra spraw wewnętrznych nr 31 z dnia 24 maja 1994 r. w sprawie szczegółowych zasad przeliczenia uposażenia funkcjonariuszy dla celów emerytalnych (Dz. Urz. Nr 2, poz. 26). Przeliczeniu podlegały emerytury i renty przyznane na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed dniem 26 maja 1994 r.

Ponadto dodać należy, że od dnia wejścia w życie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) podstawę waloryzacji świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego stanowi art. 6 ww. ustawy.

Zgodnie z pierwotnym brzmieniem ww. przepisu emerytury i renty policyjne podlegały waloryzacji w takim samym stopniu i terminie, w jakim następował wzrost uposażenia funkcjonariuszy pozostających w służbie i zajmujących analogicznie zaszeregowane stanowiska.

Powyższe zasady waloryzacji uległy zmianie od dnia 1 stycznia 1999 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Zgodnie z art. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), w nowym brzmieniu nadanym przez art. 160 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, emerytury i renty z zaopatrzenia emerytalnego od dnia 1 stycznia 1999 r. podlegają waloryzacji na zasadach i w terminach przewidzianych w przepisach ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Jednocześnie art. 179 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wprowadzał dodatkową waloryzację policyjnych świadczeń emerytalno-rentowych w 1999 r.

Na podstawie wskazanej regulacji świadczenia zostały zwaloryzowane od 1 stycznia 1999 r. Natomiast waloryzacji świadczeń na podstawie art. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), w znowelizowanym brzmieniu, dokonano od dnia 1 czerwca 1999 r.

Podkreślić należy, że przepisy nowelizujące zasady waloryzacji policyjnych świadczeń emerytalno-rentowych badane były przez Trybunał Konstytucyjny pod kątem zgodności z zasadą ochrony praw nabytych. W wydanym w tej sprawie wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r. (sygn. akt: K 4/99) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis art. 160 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest zgodny z art. 2 konstytucji.

W uzasadnieniu trybunał wskazał, iż pomimo że zakwestionowane przepisy zmieniły w stosunku do określonej grupy świadczeniobiorców metodę (mechanizm) waloryzacji, zachowały samo założenie stabilnej wartości ekonomicznej otrzymywanych świadczeń oraz przewidziały mechanizm umożliwiający jego urzeczywistnienie. W związku z powyższym przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie pozbawiły świadczeniobiorców prawa do waloryzacji świadczeń, a jedynie wprowadziły inne zasady waloryzowania ich wysokości.

Trybunał Konstytucyjny zauważył także, że zasada równości wobec prawa wręcz uzasadniała dokonaną zmianę polegającą na zrównaniu zasad waloryzacji świadczeń emerytalnych służb mundurowych (i to niezależnie od daty zakończenia przez funkcjonariuszy służby) z zasadami dotyczącymi pracowników, stwierdzając, że ˝istotna podmiotowo różnica (podstawa zróżnicowania statusu prawnego) ma tu miejsce do czasu pozostawania w służbie, co wyraża się między innymi systemem płacenia składek i odrębnymi warunkami nabycia praw do świadczeń, natomiast później osoba taka staje się przede wszystkim emerytem i winna zasadniczo podlegać ogólnym regulacjom dotyczącym tej grupy osób˝. W konkluzji swych rozważań Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ˝biorąc pod uwagę omówiony wyżej zakres modyfikacji prawa do waloryzacji, który nie dotyczył istoty tego prawa, oraz okoliczności uzasadniające tę modyfikację, a więc: dokonaną głęboką reformę całego systemu emerytalnego, potrzebę zachowania wewnętrznej sprawiedliwości i spójności systemu oraz kryzys w finansowaniu ubezpieczeń społecznych, Trybunał Konstytucyjny nie dopatrzył się w tym przypadku niezgodnego z ustawą zasadniczą arbitralnego ograniczenia zasady ochrony praw nabytych, stanowiącej element zasady państwa prawnego˝.

Biorąc pod uwagę powołane powyżej przepisy, a także wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, należy uznać, iż decyzje waloryzacyjne wydane przez organ emerytalny od roku 1999 są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Jednocześnie uprzejmie informuję, iż wszystkim osobom, które wystąpiły do organu emerytalnego o przeliczenie świadczeń ustalonych od 1999 r., zostały wydane decyzje odmawiające uchylenia decyzji waloryzacyjnych wydanych po dniu 1 stycznia 1999 r. W uzasadnieniu decyzji w sposób szczegółowy wyjaśniono obowiązujące zasady waloryzacji świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego, wskazując również ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego.